De Nederlandse overheid breekt met haar beloften om milieubewust in te kopen. In 2011 is afgesproken dat rijk, provincies, gemeenten en andere overheidsdiensten duurzaamheid als belangrijkste criterium zouden hanteren bij de inkoop van goederen en diensten die jaarlijks 60 miljard euro omvat. Duurzaam inkopen werd gezien als een strategisch instrument om ‘groene groei’ te bevorderen. Zes organisaties, waaronder MVO Nederland en VNO-NCW, constateren anno 2015 echter dat hiervan weinig terecht is gekomen. Volgens de organisaties vallen overheden terug op het oude beleid om voor de laagste prijs te kiezen. Dit korte termijn gedrag blokkeert de verduurzaming en verhoogt de kosten op langere termijn. ‘Goedkoop is ook hier duurkoop.’ Volgens de organisaties is de echte oplossing om de verborgen milieukosten voortaan mee te nemen in de prijs, zodat die de daadwerkelijke kosten voor de samenleving reflecteert (de ecoprijs). Zo kan de overheid met haar inkoopbeleid de verduurzaming een sterke impuls geven.

‘Door in te kopen op de ecoprijs kan de overheid de verduurzaming een sterke impuls geven.’

Bij de decennialange gaswinning in Groningen speelden de consequenties voor de bewoners geen enkele rol. Alle betrokkenen, waaronder gaswinningsbedrijf NAM, hadden alleen maar aandacht voor de gasopbrengst. Die harde conclusie trekt de Onderzoeksraad voor Veiligheid in een conceptrapport dat deze week verscheen. Pas nadat de aardbevingen de afgelopen jaren steeds heftiger werden, werden burgers gehoord. Volgens een woordvoerder van de onderzoeksraad is het gasgebouw enkel ingericht op het verdienen van zo veel mogelijk geld aan gas. Daardoor werd de prijs van het gas zo laag mogelijk gehouden. Dit is onhoudbaar. “De schade van de gaswinning zal daadwerkelijk betaald moeten worden, evenals de schade aan het milieu die de winning en het gebruik van de fossiele brandstof veroorzaakt. Daarom zal de prijs van het opgepompte gas omhoog moeten. Door de werkelijke prijs van gas te hanteren wordt deze flink duurder ten opzichte van duurzame energie.”

‘In de gasprijs horen ook de kosten van schade voor de bevolking en het milieu thuis.’

Het jaar 2014 sluit af met een olieprijs van circa 60 dollar per barrel. Een daling van meer dan 40 % waarmee het laagste niveau in vijf jaar werd bereikt. Geen goed nieuws voor het milieu: een lage olieprijs vermindert de prikkel om zuinig met energie om te gaan. Zo steeg in de afgelopen maanden de verkoop van het aantal benzine slurpende automodellen in de VS. De gekelderde olieprijs lijkt ook slecht nieuws voor de investeringen in duurzame energie. Toch blijkt dit maar beperkt het geval. Investeringen in energiesystemen worden gedaan voor een lange termijn van minstens 15 tot 30 jaar. Volgens VN-klimaatchef Christina Figueres toont de dalende olieprijs dan ook het hoge risico aan van investeren in fossiele brandstoffen in plaats van in duurzame energie. De brandstofprijs voor duurzame energie is immers nul. Daar komt bij dat de lange termijn trend nog altijd een stijgende olieprijs is, aangezien de winning van olie steeds meer inspanningen en geld kost. Bovendien groeien de milieuschade en milieukosten die het gevolg zijn van de winning en het gebruik van fossiele brandstoffen. Als in de olieprijs ook deze kosten worden meegenomen zal het gebruik van fossiele brandstoffen niet meer rendabel blijken en duurzame energie definitief doorbreken.

‘Als in de olieprijs ook de onbetaalde milieukosten worden meegenomen zullen fossiele brandstoffen niet meer rendabel blijken ten opzichte van duurzame energie.’

In de Peruaanse hoofdstad Lima hebben ruim 190 landen tijdens de VN-klimaattop vandaag een akkoord bereikt. Officieel gaat het over een raamwerk voor een nieuw klimaatverdrag in 2015. Alle landen moeten een plan voor hun eigen land indienen bij de VN voor het terugdringen van de CO2-uitstoot. Maar de eisen waaraan die plannen moeten voldoen zijn vaag gebleven. Milieuorganisaties spreken van een zwak en inefficiënt compromis dat de internationale klimaatregels ondermijnt. Veel belangrijke zaken werden doorgeschoven. Ook een groep multinationals heeft kritiek op het compromis en vindt dat de wereldleiders sneller moeten handelen: ‘Een gedurfd internationaal akkoord in 2015, gekoppeld aan stabiele nationale beleidskaders en een geloofwaardige CO2-prijs, zijn noodzakelijk voor het stimuleren van bedrijfsinvesteringen in het terugdringen van CO2-uitstoot.’

‘Een geloofwaardige CO2-prijs is noodzakelijk voor het stimuleren van investeringen in het terugdringen van de uitstoot’

Belast grondstoffen zwaarder, is het advies dat de ‘Big Four’ accountantskantoren uitbrachten in een rapport dat ze deze week in Den Haag aanboden. Dit verdient uiteraard brede en internationale steun. Er moet een rem komen op het tempo waarin we onze hulpbronnen voor grondstoffen opgebruiken. Onze economie is nu gebaseerd op het leeghalen van natuurlijke hulpbronnen, met het gevolg dat wij – en vooral de toekomstige generaties - tegen grote tekorten zullen aanlopen. Door verkeerde financiële prikkels komen duurzame alternatieven, zoals de herwinning van grondstoffen uit afval maar mondjesmaat van de grond. Wat voor grondstoffen moet gebeuren geldt ook voor vervuiling en voor uitstoot van broeikasgassen. Voor de vervuilers zelf is vervuiling en uitstoot nu vrijwel gratis. Waarom zouden ze er dan mee ophouden? De oproep van de ‘Big Four’ moet dan ook veel breder getrokken worden. Door de invoering van een omvattende, simpele en effectieve ecotax, die zowel vervuilen, opgebruiken van schaarse grondstoffen, uitstoot van broeikasgassen als vernietiging van de natuur een prijs geeft, krijgen bedrijven daadwerkelijk de prikkel om te investeren in de verduurzaming van hun activiteiten.

Door de invoering van een omvattende, simpele en effectieve ecotax krijgen bedrijven daadwerkelijk de prikkel om te verduurzamen.

De president van de VS, Barack Obama, en zijn Chinese ambtgenoot Xi Jinping, hebben vanmorgen een overeenkomst bereikt over nieuwe klimaatdoelstellingen. Na twee dagen van gesprekken legden Obama en Jinping in Peking een gemeenschappelijke verklaring af over de klimaatopwarming. VS zal tegen 2025 de uitstoot van broeikasgassen met 27 procent verminderen in vergelijking met 2005, terwijl China zich voor het eerst committeert voor het afbouwen van de groei van de uitstoot van broeikasgassen. De twee grootste economieën ter wereld zijn samen verantwoordelijk voor 40 procent van de broeikasgassen uitstoot. Vertegenwoordigers van de regering van de VS noemden de overeenkomst een doorbraak. ‘Dit is een historische stap’, zei een regeringsverantwoordelijke. ‘Dit is een mijlpaal in de relaties tussen de VS en China en biedt openingen voor een verstrekkend milieuakkoord op termijn over de invoering van ecoprijzen’.

‘Dit biedt openingen voor een verstrekkend milieuakkoord over de invoering van ecoprijzen’

‘Mensen zien door het woud aan keurmerken het bos niet meer en zijn de draad volledig kwijt,’ aldus D66. Momenteel liggen er ruim 170 verschillende keurmerken in de schappen. Velen hiervan zijn in praktijk verkapte marketing. De partij heeft daarom een nieuw label bedacht voor alle levensmiddelen in de supermarkten in de vorm van een stoplicht. ‘Zo kan de consument in één oogopslag drie dingen  zien: hoe het zit met dierenwelzijn, hoe gezond een product is en hoe verantwoord het geproduceerd is.’ Toch zal dit niet gaan werken, aldus een woordvoerder van De Tegenpartij. ‘Het grootste probleem is dat een zuivere maat voor duurzaamheid ontbreekt. Bovendien is niemand gebaat bij het 171^e milieulabel.’ Daarnaast is gebleken dat de meeste consumenten zich weinig aantrekken van dergelijke labels. ‘Wil men echt gedragsverandering bereiken dan moet duurzaamheid vertaald worden in de prijs van het product. Zo’n systeem is mogelijk met ecoprijzen.’

‘Effect krijgt men wel wanneer duurzaamheid wordt vertaald in de prijs.’

Volgens Oxfam International zorgden rampen als gevolg van klimaatverandering in de afgelopen vijf jaar voor 500 miljard dollar aan schade. De problemen die met klimaatverandering samenhangen zijn voor een groot deel al bekend: weersextremen, een stijgende zeespiegel en tegenvallende oogsten. Maar ook verlies aan biodiversiteit, gezondheid en voedselzekerheid. Waarom gebeurt er dan toch zo weinig? OneWorld Research noemt de belangrijkste hoofdknelpunten. Geen eerlijke prijs voor producten, waardoor verkeerde prikkels ontstaan die de verduurzaming blokkeren. Niemand voelt zich eigenaar van publieke goederen als schone lucht of grondstoffen. Dus waarom zou ik mij duurzaam gedragen als mijn buurman er niets aan doet? En zo houdt iedereen elkaar in zijn greep. Nationale regeringen zijn vaak niet daadkrachtig genoeg bij de aanpak van grensoverschrijdende duurzaamheidvraagstukken. Ze blijven gevangen in het nastreven van de eigen, nationale belangen. En internationale organisaties zijn te zwak. Om echt werk te maken van duurzaamheid is volgens OneWorld Research daadkracht nodig. Het zal van de burger moeten komen, we zullen zelf massaal moeten oproepen tot actie.

‘Het zal van de burger moeten komen, we zullen zelf massaal moeten oproepen tot actie.’

Doordat het huidige handelssysteem van CO2-emissierechten niet goed werkt, zijn de handelsprijzen voor CO2-rechten veel te laag. Bij de huidige marktprijzen van circa € 6,- ofwel US$ 7,50 per ton CO2-uitstoot worden bedrijven onvoldoende geprikkeld te investeren in schone technologie. Er zijn te veel emissierechten op de markt gebracht, waardoor de marktprijs ver onder de prijs ligt die een effectieve aanpak van het klimaatprobleem nodig heeft. Toch denken grote bedrijven niet dat dit zo zal blijven. Zij weten dat de werkelijke kosten van de door hen veroorzaakte CO2-uitstoot voor de maatschappij veel hoger liggen. Uit een publicatie van het Carbon Disclosure Project (CDP) eerder deze maand, blijkt dat bedrijven als Shell, BP en Exxon Mobil intern bij hun investeringsbeslissingen rekenen met een meer dan 5 tot 10 keer hogere prijs voor CO2-rechten, namelijk US$ 40 tot 80,-. Zij beseffen ook dat het publiek de enorme uitstoot van CO2 die ze veroorzaken niet zal blijven accepteren en dat het moment snel dichterbij komt dat zij zelf voor deze kosten zullen gaan opdraaien.

‘Zij beseffen dat het moment snel dichterbij komt dat zij voor de kosten van de enorme uitstoot van CO2 die ze veroorzaken zullen gaan opdraaien.’

Uit onderzoek van VN-organisatie UNEP blijkt er sprake van beginnend herstel van de ozonlaag. Voor het eerst in jaren wordt de laag rond de aarde dikker in plaats van dunner. De laag hoog in de atmosfeer houdt de voor de mens schadelijke uv-straling van de zon tegen. Het herstel is het gevolg van het protocol van Montreal uit 1987 waarin landen wereldwijd afspraken maakten over het terugdringen van de uitstoot van cfk’s welke schadelijk zijn voor de ozonlaag. Cfk’s werden veel gebruikt in spuitbussen en koelkasten. Sinds de afspraken nam de uitstoot van cfk’s wereldwijd met meer dan 97% af. Het Montrealprotocol toont aan dat mondiale afspraken met betrekking tot het milieu tot succesvolle resultaten leiden en dat groot draagvlak mogelijk is. Een woordvoerder van de UNEP: ‘Dit geeft ons het vertrouwen dat ook afspraken met betrekking tot de wereldwijde invoering van ECOPRIJZEN binnen bereik liggen.’

‘Dit geeft het vertrouwen dat ook afspraken over de wereldwijde invoering van ECOPRIJZEN binnen bereik liggen.’